Rzeka Pasłęka

Charakterystyka

Pasłęka (niemieckie Passarge) to długa rzeka w Polsce, który uchodzi do Morza Bałtyckiego w Zalewie Wiślanym koło Braniewa. Przepływa przez pojezierza Olsztyna i Mrągowa oraz przez Wybrzeże Gdańskie. Pasłęka to jedna z dwóch głównych rzek Warmii, wraz z Łyną.

Lokalizacja

Podana długość rzeki waha się, w zależności od źródeł, od 169 do 211 kilometrów. Powierzchnia dorzecza Pasłęki obejmuje obszar 2294,5 km². Rzeka wypływa niedaleko Olsztynka, między Stawigudą a Gryźlinami, na wysokości 156,6 m n.p.m; choć niektóre źródła umieszczają jej źródła w zbiorniku Pasłęk, który leży na wysokości 153 m n.p.m. Rzeka przepływa przez miasto Braniewo (do 1945 roku niemieckie miasto Braunsberg). Zlewnia Pasłęki to ponad 2,330 kilometrów kwadratowych. Dopływy to rzeki: Stara Pasłęka, Wałsza, Giłwa, Jemiołówka, Marąg, Miłakówka; strumienie: Bardynka, Biebrza, Drwęca Warmińska, Lipówka, Łaźnica, Młynówka, Młyńska Struga; kanały: Kanał Rusy, Kanał Skolity, Kanał Energetyczny. Pasłęka przecina jeziora: Wymój, Sarąg, Łęguty, Isąg.

Fauna i flora

Rzeka na całej długości objęta jest rezerwatem przyrody Ostoja bobrów Rzeka Pasłęka. Sieć Natura 2000 na tym obszarze ma powierzchnię 8418,5 ha. Ostoja bobrów to siedlisko aż 8 gatunków ryb o szczególnym znaczeniu dla Europy: bolenia i głowacza białopłetwego, kozy oraz trzech gatunków minogów. W dolinie Pasłęki występuje dziewięć rodzajów siedlisk ważnych dla ochrony europejskiej przyrody, m.in. grąd środkowoeuropejski, lasy łęgowe i żyzne buczyny. Teren ten jest również ważną ostoją ptaków. Występuje tu 47 gatunków ptaków cennych z europejskiego punktu widzenia m.in. bocian czarny, derkacz, brodziec leśny, rybitwa czubata, rybitwa białoczelna oraz wiele ptaków drapieżnych. W badaniu jakości wody z 2007 roku przeprowadzonym na Pasłęce 2 kilometry przed ujściem, woda ta została sklasyfikowana jako 4 klasa. W badaniach w 2011 roku była to już klasa 3. Początkowo jej bieg jest częściowo uregulowany, ponieważ płynie przez obszary łąk. Następnie wpływa do ostępów leśnych, które to tereny są mało znane i rzadko uczęszczane. W dolnym biegu jej charakter zmienia się na zdecydowanie bardziej krzaczasty. Podczas uprawiania kajakarstwa należy uważać na liczne dowody aktywności bobrów na tym terenie. Rzeka licznie meandruje, tworząc urokliwe zakola.

Atrakcje

Pasłęka jest dostępna między ujściem w Nowej Pasłęce, a elektrownią wodną w Braniewie. Na rzece powstało kilka elektrowni wodnych:
Braniewo – moc: 0,815 MVA;
Pierzchały – moc: 3,3 MVA , rok budowy 1936;
Stygajny – planowana w miejscu niedokończonego jazu niemieckiego;
„Kormoran” w Łęguckim Młynie;
Kasztanowo – moc zainstalowana 0,1 MW, odbudowana po całkowitym zniszczeniu i ponownie otwarta w 1989 roku.
Ostatnie dziewięć kilometrów rzeki od Braniewa jest żeglowna. Dla kajakarzy Pasłęka jest dostępna od jeziora Wymój.

Ciekawostki

Pasłęka dzieli dwie historyczne ziemie: Warmię i Prusy Górne, w konsekwencji granicząc od wieków z państwem pruskim i polską Warmią.
Nazwę „Pasłęka” wprowadzono oficjalnie w 1949 roku, zastępując tym samym dawną niemiecką nazwę Passarge.
Jej dolny bieg jest silnie narażony na stany powodziowe ze względu na zjawisko tak zwanej cofki z Zalewu Wiślanego.