Mazury hostoria opis scaled

Mazury Cud Natury

Na wstępie może trochę historii o mazurach i samego nazwnictwa. Nazwa Mazury ma niejednoznaczne słowotwórstwo. Polski językoznawca Jan Grzenia twierdzi, że rzeczownik „Mazur” ma pochodzenie od przedrostka maz- oznaczającego brudzić, mazać, smolić. Pierwotnie słowo maź oznaczało smołę i prawdopodobnie wywodzi się od zamieszkujących te tereny smolarzy.
Mieszkańcy Mazur przed wiekami byli w większości luteranami, którzy jednak posługiwali się językiem polskim. W dawniejszych czasach ten region nazywany był polskimi powiatami, a jego ludność – polskimi Prusakami. Dopiero w XIX wieku rozpowszechniła się nazwa Mazury Pruskie i Mazowsze Pruskie. Więcej na temat ludności terenów Mazur przeczytasz tutaj.

Komunikacja

Na Mazury dotrzeć można na różne sposoby. Główną drogą jest międzynarodowa E77, relacji Gdańsk – Olsztynek – Nidzica – Warszawa – Kraków – Budapeszt (oznaczona jako droga krajowa cyfrą 7). Inne drogi to:

  • 16 relacji Grudziądz – Olsztyn – Augustów;
  • 51 relacji Olsztynek – Olsztyn – Bezledy;
  • Ekspresowa 22 relacji Elbląg – Grzechotki.

Drogi na terenie Mazur są nadal niedofinansowane i wiele z nich wymaga remontu.
Innym sposobem na przyjazd tutaj jest skorzystanie z połączenia kolejowego. Sieć linii jest gęsta, wynosi 6,3 kilometra na 100 kilometrów kwadratowych, co jest pozostałością po obecności pruskiej. 80% linii kolejowych jest w ogólnie dobrym stanie technicznym, do tego większość ośrodków miejskich posiada czynny dworzec.
Na Mazury dolecieć można jedynie do Szyman koło Szczytna. To port lotniczy o drugorzędnym znaczeniu, na którym obecnie lądują jedynie loty czarterowe.
Położenie województwa warmińsko-mazurskiego sprawia, że na jego terenie znajduje się kilka przejść granicznych.

Drogowe:

  • Bezledy-Bagrationowsk (z Rosją);
  • Gronowo- Mamonowo (z Rosją);
  • Gołdap-Gusiew (wymaga każdorazowej zgody komendanta Straży Granicznej, z Rosją).

Kolejowe:

  • Braniewo-Mamonowo (z Rosją);
  • Skandawa- Żeleznodorożnyj (z Rosją);
  • Bartoszyce (Głomno)-Bagrationowsk (z Rosją).

Krajobraz

Krajobraz Mazur jest bardzo urozmaicony nie tylko ze względu na liczne jeziora, niewielkie wzgórza i inne formy pamiątek po działalności lodowca oraz lasy (więcej w dziale geografia Mazur), ale także z uwagi na działalność człowieka. Charakterystycznymi widokami na mazurskiej prowincji są nasadzenia drzew wzdłuż dróg tworzące aleje, niewielkie cmentarze ewangelickie, pałace oraz dwory z założeniami parkowymi i ogrodowymi (niektóre wykorzystane, niektóre porzucone) oraz architektura dawnych linii kolejowych.
Miłośników najdawniejszej historii przyciągają na ten obszar zachowane pozostałości osadnictwa wczesnośredniowiecznego, w formie posągów nagrobnych, czy tak zwanych Bab pruskich – przedstawień dawnych bóstw.
Więcej na temat historii tych ziem przeczytać można w dziale historia regionu.

Zabytki

Mazurskie zabytki podzielić można na kilka odrębnych kategorii.
Pałace i dwory to pamiątki po dawnych posiadłościach ziemskich. Ich plan to zazwyczaj centralna rezydencja, otaczający ją park, cmentarz członków rodziny i stawy. Tego typu obiekty były lokalnymi centrami życia gospodarczego i kulturowego. Po drugiej wojnie światowej gros z nich zostało przekształconych w PGR i uległo dewastacji, wiele do dziś nie odzyskało dawnego blasku. Wśród tych najchętniej odwiedzanych wymienić można:

  • Pałac w Sztynorcie – XVII-wieczny pałac rodziny Lehndorff. Aż do końca XIX wieku na terenie pałacu znajdowała się stadnina koni arabskich;
  • Zespół pałacowo-parkowy w Sorkwitach, położony nad jeziorem Lampackim;
  • Dwór w Brzeźnicy – pochodzący z roku około 1820;
  • Pałac w Kałkach – to dwór klasycystyczny pochodzący z przełomu XVIII i XIX w. Jego cechą charakterystyczną jest dobre zachowanie układu typowego założenia o regularnym planie;
  • Pałac w Sorkwitach.

Zamki krzyżackie to pamiątka po zajmowaniu tego regionu przez Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie. Wyróżniają się obiekty w:

Obiekty sakralne to także ważna forma identyfikacji kulturowej tych ziem. Wśród nich warte odwiedzenia są:

Nie brakuje tutaj również świątyń ewangelickich, katolickich, kaplic, kapliczek, dzwonnic i cmentarzy, a także grodzisk, kurhanów i starych cmentarzy, będących nierzadko pamiątką po początkach osadnictwa w tym regionie.
Nie zabrakło także pamiątek myśli technicznej, stworzonych przez człowieka w tym regionie. Są to na przykład:

Nie brakuje także pamiątek historycznych i obiektów muzealnych, które je upamiętniają:

Kultura

Mazury są także regionem w którym odbywa się wiele zróżnicowanych wydarzeń kulturalnych. Każdy znajdzie tutaj coś dla siebie. Cykliczne imprezy, jakie się tu odbywają to między innymi:

  • Międzynarodowy Piknik Country w Mrągowie;
  • Międzynarodowy Festiwal Jazzu Tradycyjnego Złota Tarka w Iławie;
  • Międzynarodowy Festiwal Piosenki Żeglarskiej i Morskiej Szanty w Giżycku;
  • Festiwal Muzyki Rockowej w Węgorzewie;
  • Festiwal Muzyki Rockowej Przystanek Olecko – w jego ramach nie brakuje także spektaklów teatralnych, happeningów i koncertów poezji śpiewanej);
  • Mrągowski Festiwal Kultury Kresowej.

Turystyka

Turystyka w regionie mazurskim to prawdziwy temat-rzeka, ponieważ znajdzie tu coś dla siebie nawet najbardziej wybredny podróżnik. Turystyka rozwinęła się głównie za sprawą ukształtowania przyrodniczego tych terenów. Pagórki, ponad 2000 jezior, dziewicze obszary, niski poziom uprzemysłowienia i bogata baza agroturystyczna to coś, co z pewnością jest jednym z powodów tego sukcesu. Więcej na temat przyrodniczych walorów okolicy przeczytać można w działach geografia regionu i klimat.
Szacuje się, że obecnie na terenie Mazur znajduje się ponad 100 tysięcy różnego typu miejsc noclegowych. Powodzeniem cieszą się gospodarstwa agroturystyczne oraz mniejsze pensjonaty, ale nie brakuje także nowoczesnych hoteli, także z ofertą SPA.
Rokrocznie przyjeżdża tutaj ponad milion turystów, z czego nawet 1/3 to goście z zagranicy. Lokalna ludność jest w dużej mierze zatrudniona pośrednio lub bezpośrednio właśnie w sektorze turystyki.
Szczególną atrakcję stanowi sieć kanałów, które łącząc poszczególne jeziora tworzą bardzo atrakcyjny szlak dla wszystkich miłośników żeglarstwa i innych sportów wodnych.

Kuchnia

Tradycyjna kuchnia mazurska w swoich przepisach wykorzystuje produkty łatwo dostępne na tych terenach. Rzeki i jeziora to obfitość ryb, lasy z kolei przynoszą grzyby i jagody. Na jej ostateczny kształt miała wpływ tradycja niemiecka, rosyjska i mazowiecka. Daniami, których należy skosztować podczas wyjazdu na Mazury są między innymi:

  • Zupa rybna;
  • Zupa z raków;
  • Anielskie ruchańce
  • Smażona sielawa w zalewie octowej;
  • Karmuszka – gęsta zupa z mięsem o słodko-kwaśnym smaku;
  • Plińce z pomoćką – placki ziemniaczane z twarogiem;
  • Turki po mazursku
  • Farszynki mazurskie;
  • Sękacz.

Mazury to niezwykle inspirujący region, który dzięki swojej wspaniałej przyrodzie i trudnej, ale również pięknej historii, na zawsze wrył się w dzieje Polski i Europy. Obecnie jest to mieszanka kultury polskiej, niemieckiej, litewskiej, ukraińskiej i rosyjskie, czerpiąca z każdej z nich, tworząc jednocześnie swój własny, regionalny produkt.