Rzeka Wel

Charakterystyka

Wel (po niemiecku fala) jest lewym dopływem Drwęcy (Drewenz) w Polsce, na terenie dawnych Prus Zachodnich. Ma swoje źródło w jezioro Dąbrowa Mała blisko Dąbrówna, ale jest też odpływem Jezioro Dąbrowa Wielka. Za odcinek źródłowy rzeki Wel uznawany jest niewielki ciek o nazwie Wkra Wielka, który wypływa z południowych stoków Wzgórz Dylewskich na wysokości 210 m n.p.m., w rejonie miejscowości Giętlewo.

Lokalizacja

Wel meandruje przez Pojezierze Mazurskie w kierunku południowo-zachodnim, a później w kierunku północnym, przepływa przez miasto Lidzbark i zasila przy tym kilka jezior. Rzeka jest bardzo popularna wśród wodniaków. Po 118 kilometrach Wel wpada do Drwęcy w Bratian. Obszar doliny rzeki Wel ma powierzchnię 3665 ha. Wel jest rzeką pojezierną. Przepływa przez 10 jezior, do których należą: Dąbrowa Mała, Dąbrowa Wielka, Pancer, Rumian, Zarybinek, Tarczyńskie, Grądy, Zakrocz, Lidzbarskie i Tylickie.

Fauna i flora

Przesmyk rzeki Wel łączący jeziora Tarczyńskie i Grądy stanowi ścisły rezerwat przyrody. Welski Park Krajobrazowy ma powierzchnię ponad 24 tysięcy hektarów. Nad rzeką występuje pluszcz, czyli niewielki ptak zasiedlający tereny w pobliżu potoków górskich. Nad jej brzegami można także zauważyć zimorodka. Rezerwat to miejsce występowania kilkunastu gatunków roślin chronionych, takich jak objęte ochroną częściową kopytnik pospolity, marzanka wonna, konwalia majowa, kruszyna pospolita oraz ochroną ścisłą: pluskwica europejska, wawrzynek wilczełyko, kruszczyk szerokolistny, bluszcz pospolity, gnieźnik leśny. Na terenie Welskiego Parku Krajobrazowego spotkać można 47 gatunków ssaków, takich jak łoś, bóbr, wilk, smużka, mroczek późny, borowiaczek, mopek. Występuje także 13 gatunków płazów (m.in. kumak nizinny, grzebiuszka ziemna, traszka grzebieniasta) i 6 gatunków gadów (m.in. żmija zygzakowata czy jaszczurka zwinka).

Atrakcje

Dużą atrakcją rzeki Wel jest Piekiełko, czyli jej przełomowy odcinek o długości 2 kilometrów, w pobliżu siedziby byłego leśnictwa Straszewo. W tym miejscu rzeka zmienia swój charakter, stając się szumiącym potokiem górskim. Cechuje się znacznym spadkiem, krętym biegiem oraz dnem usianym kamieniami. W tym miejscu na kamieniach rośnie krasnorost Hildenbrandtia rivularis – wskaźnik wysokiej czystości wody. Tarło odbywa tu pstrąg potokowy, lipień i troć wędrowna.
Rzeka Wel to bardzo atrakcyjny, ale odcinkami niezwykle trudny szlak kajakarski. Atrakcyjność tej rzeki skrywa się w jej niezmienionym charakterze.

Ciekawostki

Liczne jeziora, przez które przepływa rzeka, mają funkcję retencyjną, co sprawia, że Wel ma równy przepływ przez cały rok.
Dawniej Wel była niewielkim ciekiem wodnym. Na przełomie XIV i XV wieku Krzyżacy dokonali przekopu, zasilając Wel wodą z pobliskiej Wkry, dzięki czemu Wel stała się rzeką żeglowną.