Frombork – miasto Kopernika

Frombork to miasto położone na Warmii, na terenie województwa warmińsko-mazurskiego. Leży w powiecie braniewskim, jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Frombork. Do roku 1998 miasto należało do województwa elbląskiego.

Frombork – Nazwa

Osadnicy niemieccy nazwali to miejsce Frauenburg, od patronki katedry Najświętszej Marii Panny. Nazwa Frombork stanowi spolszczenie.

Położenie

Frombork usytuowany jest nad Zalewem Wiślanym, na pograniczu Wysoczyzny Elbląskiej, Wybrzeża Staropruskiego i Niziny Warmińskiej. Jest położony bardzo malowniczo, na uroczych wzgórzach otwierający miasto na krajobraz Zalewu Wiślanego.
Przez miasto przechodzą dwie główne drogi: 504 z Elbląga do Braniewa oraz 505 do Pasłęka. Do miasta można przypłynąć z mola w Krynicy Morskiej tramwajem wodnym przez Tolkmicko. Istnieje również bezpośrednie połączenie z miejscowością Piaski na Mierzei Wiślanej. Miasto ma także stałe połączenie autobusowe z Braniewem oraz Elblągiem. Czas dojazdu do tych miast wynosi 20-30 minut.

We Fromborku położone jest morskie przejście graniczne dla jachtów, które umożliwia wybranie się bezpośrednio do obwodu kaliningradzkiego.

Ludność

Według badań Głównego Urzędu Statystycznego, Frombork liczy sobie 2,5 tysiąca mieszkańców.
Miasta partnerskie Fromborka to Sucha Beskidzka z Polski, Kozłowa Ruda z Litwy i Swietłyj z Rosji.

Historia

Pierwsza źródłowa wzmianka na temat istnienia osady w miejscu obecnego Fromborka pochodzi z 1278 roku. Dzięki badaniom archeologicznym wiemy, że faktycznie istniało na tych terenach wczesne osadnictwo. Po kolejnym spaleniu katedry w Braniewie, w 1275 roku podjęto decyzję o przeniesieniu właśnie tutaj kapituły warmińskiej. Jednocześnie wybudowano stosowną katedrę. Miasto stanowiło prywatną własność kapituły warmińskiej.
Początkowo życie mieszkańców skupiało się na rybołówstwie i rolnictwie. Dopiero z czasem zakładano warsztaty rzemieślnicze. Miasto, pomimo iż biskup warmiński w trakcie wojen polsko-krzyżackich stał po stronie Polski, było jednak kilkukrotnie najeżdżane przez polską armię. Po pokoju toruńskim zostało ono przyłączone do Korony.
We Fromborku żył i pracował Mikołaj Kopernik, który był kanonikiem kapituły warmińskiej. Mieszkał tu od 1510 roku aż do swojej śmierci w 1543 roku. We Fromborku zostało opracowane dzieło „O obrotach sfer niebieskich”.
W trakcie kolejnych wojen miasto było najeżdżane przez Krzyżaków i Szwedów. Po rozbiorach weszło w skład Prus. W początkach XIX wieku miasto podupadło na tyle, że zostało nazwane osadą rybacką. Dopiero w 1837 roku przeniesiono tutaj siedzibę biskupstwa i zaczęła rozwijać się turystyka. W 1899 roku uruchomiono linię kolejową.
Po II wojnie światowej Frombork z powrotem znalazł się w granicach Polski. Łączyło się to z wysiedleniem ludności niemieckiej. Miasto straciło prawa miejskie – było bardzo zniszczone, nawet w 80%. Podczas odbudowy Fromborka pracowali konserwatorzy zabytków. W 1959 roku udało się miastu odzyskać prawa miejskie.

Zabytki

Najważniejszym zabytkiem Fromborka jest zespół katedralny położony na wzgórzu, w którego skład wchodzi Bazylika Archikatedralna Wniebowzięcia NMP i św. Andrzeja; Wieża Radziejowskiego z wahadłem Foucaulta; prywatna wieża Kopernika, która pełniła rolę mieszkania astronoma; Muzeum Mikołaja Kopernika w dawnym pałacu biskupim oraz sześć kanonii zewnętrznych. Oprócz tego warte odwiedzenia są także poewangelicki kościół św. Wojciecha, kanał wodny z początku XIV wieku oraz zespół poszpitalny św. Ducha i kaplica św. Anny – Muzeum Historii Medycyny.

Turystyka

W mieście co roku odbywa się Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej. Inne atrakcje to ciekawe Dni Fromborka z wieloma atrakcjami oraz widowiskowe Regaty Żeglarskie „Fromborska Jesień”, które odbywają się w pierwszej dekadzie września.

Turystyka stanowi główne źródło dochodów mieszkańców Fromborka. W związku z tym rozwinęło się bardzo bogate zaplecze hotelowo-gastronomiczne. Turyści cenią sobie liczne zabytki, a także spokojną atmosferę. Miejsce to jest dobrą bazą do organizacji wycieczek po okolicy. Odnowiony rynek miejski skupia ofertę gastronomiczną i rozrywkową miasta.
Do głównych atrakcji zalicza się rejs po Zalewie Wiślanym. Można po nim pływać nie tylko żaglówkami, ale także kajakami, a zimą bojerami. W mieście znajduje się również plaża miejska. Są tutaj również liczne punkty widokowe, a także umocnienia pozostałe z czasów II wojny światowej. Znaną atrakcją jest planetarium i obserwatorium astronomiczne. W planetarium można skorzystać z popularnonaukowych wykładów.

W 2015 roku Rada Ministrów podjęła decyzję dotyczącą nadaniu miastu oraz sołectwom Bogdany i Ronin statusu obszaru ochrony uzdrowiskowej. Badania wskazały, że wody chlorkowo-sodowe, które wydobywa się w tutejszym odwiercie, mają znaczne właściwości wspomagające w leczeniu wielu chorób. W mieście funkcjonuje otwarty basen.
Część miasta leży w zakresie obszarów Natura 2000 Zalew i Mierzeja Wiślana. Na terenie Fromborka zobaczyć można 10 pomników przyrody.