Iława – miasto nad Jeziorakiem

Iława to miasto znajdujące się w województwie warmińsko-mazurskim. Jest siedzibą powiatu iławskiego.

Iława – Nazwa

Najstarsza pisemna forma nazwy miasta to Ylavia z łaciny. Tak właśnie miasto zostało określone na dokumencie lokacyjnym. W późniejszym czasie nazwa została skrócona do Ylav albo Ylau. W niemieckich dokumentach z czasów krzyżackich pisano o Deutschen Ylaw, a później również o Eylau. W XVIII wieku przyjęto nazwę Deutsch Eylau. Polska nazwa Iława została zatwierdzona w 1946 roku.

Położenie

Miasto Iława leży na Pojezierzu Iławskim, nad najdłuższym polskim jeziorem Jeziorak. Historyczna kraina nosi nazwę Pomezanii, późniejszych Prus Górnych. Przez miasto przepływają rzeki Iławka oraz Tynwałd. W obrębie miasta położona jest największa śródlądowa wyspa w Polsce, czyli Wielka Żuława, na którą z miasta dostać się można promem. Miasto otacza Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego, a samo miasto należy do terenów Zielonych Płuc Polski.
Miasto ma powierzchnię około 21 kilometrów kwadratowych. Zlokalizowane jest na pofałdowanych terenach morenowych oraz sandrowych. W pobliżu Iławy znajduje się wiele jezior, w tym Jeziorak, szóste co do wielkości w Polsce. Jeziora oraz rzeki Pojezierza Iławskiego tworzą wspólnie z Kanałem Elbląskim dogodny system żeglugi śródlądowej, prowadzący aż do Bałtyku.

Iława stanowi ważny węzeł drogowy w województwie warmińsko-mazurskim. Krzyżują się tutaj drogi: krajowa 16 z Dolnej Grupy do Augustowa; wojewódzka 521 z Iławy do Kwidzyna oraz wojewódzka 536 z Iławy do Lubawy. Do miasta dojechać można autobusem PKS. W mieście jest również linia kolejowa z Iławy do Przemyśla, do Szczecina, Wrocławia i Białegostoku. W Iławie istnieją dwa dworce kolejowe. W mieście działa tramwaj wodny „Ilavia” zapewniający rejsy spacerowe po Jezioraku.

Ludność

Ludność Iławy w 2008 roku wynosiła ponad 33 tysiące mieszkańców.
Miasta partnerskie Iławy to Herborn (Niemcy), Tholen (Holandia), Gargždai (Litwa).

Historia

Miasto zostało założone w Prusach w 1305 r. Zostało to udokumentowane manuskryptem Lutra von Braunschweig w 1317 r. Zostało zbudowane na rzece Eylenz (Iławka) pomiędzy jeziorami Geserich (Jeziorak) i Eylenz (Iławskie). Ta lokalizacja sprawia, że ​​jest popularnym miejscem na wakacje. Miasto znajdowało się pod jurysdykcją komtura w Christburgu (Dzierzgoń), a od 1340 r. w Osterode (Ostróda). W 1457 r. Iława została sprzedana królowi Kazimierzowi Jagiellońskiemu podczas wojny trzynastoletniej między miastami Prus i Polską z jednej strony, a zakonem krzyżackim z drugiej.
Jako niemieckie Eylau miasto stało się częścią Księstwa Pruskiego w 1525 roku i Królestwa Prus w 1701 roku.

Administrowane w nowej prowincji Prus Zachodnich w 1773 roku, stało się częścią Cesarstwa Niemieckiego w 1871 roku.
W 1862 r. wybudowano Kanał Oberland (Kanał Elbląski) między Elbingiem (Elbląg) a Eylau przez inżyniera Georga Steenke, co umożliwiło śródlądowemu miastu transport drewna, produktów rolnych i innych towarów na północ do Elbing i do Morza Bałtyckiego. Zostało to zastąpione dziesięć lat później transportem kolejowym, kiedy zbudowano linię kolejową Thorn (Toruń) – Insterburg (Czerniachowsk).

Pruski plebiscyt z Prus Wschodnich z 1920 r. pozwolił mieszkańcom Iławy oddać głosy na korzyść pozostania w Niemczech lub stania się częścią Polski. Głosowanie odbyło się w cieniu prześladowań polskich działaczy przez stronę niemiecką. Ostatecznie miasto głosowało za pozostaniem w Niemczech w proporcjach głosów 4 746 do 235. Stało się częścią Prus Zachodnich.

Po II wojnie światowej region znalazł się pod polską administracją na mocy umowy poczdamskiej w ramach zmian terytorialnych zażądanych przez Związek Radziecki. Większość Niemców uciekła lub została wydalona i zastąpiona przez Polaków, z których część została wydalona z terenów Polski zaanektowanych przez Związek Radziecki.

Zabytki

Zabytki Iławy zostały w większości zniszczone po wkroczeniu do miasta wojsk Armii Czerwonej w czasie II wojny światowej. Warto zobaczyć kościół Przemienienia Pańskiego z połowy XIV wieku, pozostałości średniowiecznych murów obronnych, ratusz z końca XIX wieku, zabytkowy młyn wodny na rzece Iławce oraz neoklasycystyczno-secesyjny pałacyk.

Turystyka

Iława to ośrodek wypoczynkowy i turystyczny. W pobliskim lesie położone są dwa ośrodki wczasowe Telewizji Polskiej. Z Iławy dostać się można do Morza Bałtyckiego za pośrednictwem Jezioraka i Kanału Elbląskiego. Nad jeziorem Slim jest położony jeden z niewielu na świecie ośrodek szkolenia kapitanów żeglugi morskiej.
Iława czasami nazywana jest nawet polską stolicą jazzu. W mieście organizowany jest cyklicznie najstarszy festiwal jazzowy w Europie, czyli Old Jazz Meeting „Złota Tarka”.
Iława jest położona na Drodze św. Jakuba, czyli szlaku pielgrzymkowym prowadzącym do Santiago de Compostella.
Świętem miasta jest 11 czerwca.
Przez miasto przebiegają szlaki turystyczne o różnej długości i stopniu trudności. Można się również wybrać w podróż jednym ze szlaków rowerowych, kajakowych lub żeglarskich.