Kętrzyn – Nazwa miasta
Dawna niemiecka nazwa Kętrzyna to Rastenburg, co nawiązuje do pruskiego grodu Rast. Polscy osadnicy spolszczyli tę nazwę do Rastembork. Po wojnie nazwa została nadana na cześć Wojciecha Kętrzyńskiego.
Położenie
Kętrzyn położony jest nad rzeką Guber, dopływem Łyny. W znaczeniu geograficznym leży on na styku Krainy Wielkich Jezior Mazurskich, Pojezierza Mrągowskiego oraz Niziny Sępopolskiej. W okolicach Kętrzyna, ze względu na jego położenie na styku różnych krain geograficznych, dominuje bardzo urozmaicony krajobraz. Na północ są to tereny nizinne o typowej charakterystyce rolniczej. Na południu dominują moreny czołowe Pojezierza Mrągowskiego, które na wschodzie łączą się z terenami leśno-bagiennymi. W okolicach Kętrzyna położone jest rozlewisko wodne „Wopławki”, gdzie stacjonuje wiele gatunków ptactwa wodnego. W mieście znajduje się Jezioro Górne.
Kętrzyn stanowi lokalny węzeł drogowy i kolejowy. Przebiega tutaj linia łącząca Bartoszyce i Białystok, a także Kętrzyn i Węgorzewo. Dodatkowo przez miasto przechodzą drogi wojewódzkie: numer 591 z Mrągowa do przejścia granicznego z Michałkowem, 592 z Bartoszyc do Giżycka oraz 594 z Bisztynek do Kętrzyna. Około 8 kilometrów na południowy wschód od miasta położone jest lotnisko Kętrzyn-Wilamowo. Blisko jest stąd do granicy z Federacją Rosyjską.
Kętrzyn
Ludność
W mieście zamieszkuje około 29 tysięcy osób.
W latach 1975-1998 Kętrzyn należał do województwa olsztyńskiego.
Kętrzyn współpracuje z miastami: Wesel w Niemczech, Zlaté Hory w Czechach, Włodzimierz Wołyński na Ukrainie oraz Swietłyj w Rosji.
Historia
Kętrzyn zlokalizowany jest na dawnych ziemiach pruskich należących do plemienia Bartów. W XIII wieku to terytorium zajęli Krzyżacy. W 1329 roku lokalny komtur wybudował tutaj strażnicę i wówczas formować się zaczęła osada. Prawa miejskie Kętrzyn otrzymał w 1357 roku. Już w 1440 roku Kętrzyn, buntując się przeciwko zwierzchnictwu krzyżackiemu, przystąpił do Związku Pruskiego. Po wojnie trzynastoletniej Kętrzyn pozostał w granicach Prus Zakonnych. Po utworzeniu Prus Książęcych miasto zaczęło się bardzo intensywnie rozwijać.
Podczas pierwszej wojny światowej do miasta na krótko wkroczyli Rosjanie. W trakcie drugiej wojny światowej w pobliskim lesie wybudowano Wilczy Szaniec, czyli kwaterę Hitlera. Wojna odcisnęła gigantyczne piętno na mieście. Bombardowania oraz walki o nie spowodowały, że 40 procent jego powierzchni zostało zniszczone. Po jej zakończeniu niemieckojęzyczna ludność została wysiedlona. Zastanawiano się wówczas również nad nadaniem miastu odpowiedniej nazwy. Wśród propozycji było historyczne Rastembork, Raścibórz i Raściborz, ostatecznie jednak w 1946 roku przyjęto nazwę Kętrzyn, pochodzącą od Wojciecha Kętrzyńskiego, czyli dziewiętnastowiecznego historyka walczącego z germanizacją Mazur.
Zabytki
W mieście funkcjonuje wiele zabytków. Wśród nich:
- Bazylika Mniejsza św. Jerzego – zbudowana na miejscu dawnej strażnicy krzyżackiej w XIV wieku. Jest to kościół o charakterze obronnym, najlepiej zachowany tego typu obiekt na Mazurach;
- Kościół św. Jana – dawna kaplica cmentarna zamieniona na Szkołę Wielką. Niegdyś służył jako zbór protestancki;
- Dawna loża masońska – budynek ukończony w roku 1864 w stylu neogotyckim, obecnie siedziba stowarzyszenia skupiającego dawnych mieszkańców miasta;
- Zamek krzyżacki z XIV wieku, który został zrekonstruowany w latach 60. po wielkim pożarze. Obecnie wnętrza są współczesne, znajduje się w nich muzeum i biblioteka;
- Cerkiew prawosławna Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy;
- Neogotycki ratusz
- Stara Synagoga;
- Wieża ciśnień z początku XX wieku;
- Kamienice miejskie.
Turystyka
W okolicach Kętrzyna nie brakuje ciekawych, a przy tym różnorodnych atrakcji, dostosowanych do potrzeb osób zainteresowanych różnymi sposobami na spędzanie wolnego czasu. Wśród nich warto wymienić Sanktuarium Maryjne w Świętej Lipce, kwaterę Hitlera Wilczy Szaniec, Muzeum Mazurskie w Owczarni, lotnisko Wilamowo, park miniatur Mazurolandia oraz linię kolejową Kętrzyn-Węgorzewo.
Sam Kętrzyn ma również atrakcje podziemne, w skład których wchodzą dwukondygnacyjne piwnice, średniowieczne lochy, które miały łączyć zamek krzyżacki z kościołem św. Jerzego, a także schrony z czasów drugiej wojny światowej.
Kętrzyn to bogata baza gastronomiczna oraz noclegowa, sprzyjająca aktywnej turystyce.
