Rzeka Łyna

Charakterystyka

Łyna (niemiecka nazwa: Alle; litewska: Alna; rosyjska: Лава – Łava ), to rzeka, która rozpoczyna swój bieg w północnej Polsce w województwie warmińsko-mazurskim, na północ od Nidzicy, a kończy się w Rosji, w obwodzie kaliningradzkim. Granicę przekracza we wsi Ostre Bardo. Jest to najdłuższa rzeka Warmii i Mazur, największa z trzech płynących przez Olsztyn.
Poszczególne odcinki rzeki mają zróżnicowany charakter, w niektórych miejscach zmienia ona swój kierunek. W trakcie biegu przecina kilka moren czołowych oraz przepływa przez wiele jezior: Brzeźno Duże, Kiernoz Mały, Kiernoz Wielki, Jezioro Łańskie, Ustrych.

Lokalizacja

Łyna jest lewym dopływem Pregoły i ma łączną długość 264 km (207 km w Polsce i 57 km w Rosji), i powierzchnię dorzecza 7,126 km² (5298 km² w Polsce). Jej głębokość kształtuje się w widełkach pomiędzy 1,5, a miejscami nawet 2,5 metra, szerokość od 8 do 20 metrów. Z jeziorem Mamry łączy się z XVIII-wiecznym Kanałem Mazurskim. Płynie przez Pojezierze Olsztyńskie i Nizinę Sępopolską. Jej dopływy lewobrzeżne to: Marózka, Kwiela, Kortówka, Elma, a prawobrzeżne: Wadąg, Kirsna, Symsarna, Pisa Północna, Guber, Omet.

Pod względem historycznym rzeka znalazła się na terenie średniowiecznego państwa krzyżackiego, założonego w XIII wieku. Terytorium przyległe stało się później znane jako Prusy Wschodnie, a następnie najbardziej wysunięta na wschód prowincja Niemiec do 1945 roku, kiedy to zgodnie ze zmianami granic ogłoszonymi na konferencji poczdamskiej zostało podzielone między Polskę a Związek Radziecki.

Fauna i flora

Łyna swój bieg zaczyna niedaleko wsi Łyna. W tym miejscu stworzono rezerwat przyrody Źródła Rzeki Łyny na stokach Garbu Lubawskiego. Obszar ten jest chroniony ze względu na występujący w tym miejscu bardzo rzadkie na terenach nizinnych zjawisko erozji wstecznej. W górnych biegu Łyna przepływa przez rezerwat Las Warmiński.

Atrakcje

Miasta i miasteczka założone przez Krzyżaków nad rzeką Łyną to: Łyna (wieś), Nidzica, Olsztyn, Dobre Miasto, Lidzbark Warmiński, Bartoszyce, Sępopol, Pravdinsk, Znamensk. Łyna to przede wszystkim ciekawy szlak kajakarski, ze względu na swój zróżnicowany charakter. Między jeziorem Ustrych a wsią Ruś ma ona nawet charakter górski, czym przyciąga amatorów większych wrażeń. Płynąc nurtem rzeki, napotkać można liczne jej zakola, strome oraz skaliste brzegi, tzw. skałki w okolicach miejscowości Perkujki (Kapliczka w Perkujkach). Po obu stronach Łyny rozciągają się malownicze krajobrazy, pola, łąki oraz lasy. Dodatkową atrakcją szlaku są liczne przeszkody występujące na rzece (powalone drzewa i głazy). W dużej mierze zachowała ona swój dziki charakter.

Na Łynie cyklicznie organizowane są różnorodne imprezy o charakterze sportowym, które mają pobudzić ten piękny obszar Polski. W Bartoszycach odbywają się regaty „Między kładkami” – czyli zawody kajakarskie organizowane w ramach dni Bartoszyc. „Spływ na byle czym” to cykliczna impreza, w trakcie której najbardziej liczy się pomysłowość twórców własnych jednostek pływających. „Spływ Imienia Jana Pawła II” odbywa się na trasie Wojdyły – Bartoszyce, połączony jest z „mszą świętą na kajaku” na stanicy wodnej w Perkujkach.

Ciekawostki

Nad rzeką Łyną zbudowano kilka elektrowni wodnych. Nazwa rzeki została oficjalnie wprowadzona w 1949 roku, zastępując niemieckie Alle.