Spory zamek w Ełku położony jest na wyspie obmywanej przez wody Jeziora Ełckiego. Teren zamku jest wpisany do rejestru chronionych zabytków o znaczeniu lokalnym. Jest on w trakcie ciągłej przebudowy, więc nie będziesz mógł zwiedzić go podczas wakacyjnego wyjazdu.
Historia zamku krzyżackiego w Ełku
Zamek w Ełku powstał z inicjatywy dwudziestego szóstego Wielkiego Mistrza Zakonu Krzyżackiego – Ulricha von Jungingen w latach 1398-1406. Pierwotnie w jego skład wchodziły dwa budynki, czyli sam zamek oraz nieduży obiekt mieszkalny. Od początku nie posiadał on głównego wejścia. To znajdowało się od strony miasta poprzez długi drewniany most o znaczeniu również obronnym. Na terenie zamku znajdowała się mała kaplica. Oba budynki zamkowe otoczone były dużymi murami obronnymi z otworami na broń palną. Sam budynek zamku znajdował się we wschodniej części wyspy. Budynek mieszkalny był oddzielony od budynku zamkowego wnęką fortyfikacyjną i połączony drewnianym mostem.
Istotna była strategiczna lokalizacja ełckiej warowni. Znajdował się on na szlaku komunikacyjnym wiodącym z Prus na Litwę. Ważną rolę dla zakonu odegrał on podczas najazdu zakonu krzyżackiego na Litwę. Wszedł z skład systemu zamków obronnych o szczególnym znaczeniu. To w nim swoją siedzibę znalazł prokurator zakonu. Po bitwie pod Grunwaldem w 1410 roku zniszczyły go wojska polskie, ale odbudowano go pod koniec tego samego wieku.
W 1525 roku doszło do sekularyzacji zakonu krzyżackiego. Na skutek tego zamek przeszedł we władze miejskie – stał się siedzibą starosty ełckiego. Następnie swoją siedzibę w nim miał dwór miejski. W 1639 roku na zamku doszło do wyjątkowej fety – nocował tu Władysław IV Waza oraz kanclerz litewski Albrecht Radziwiłł.
W 1833 roku na zamku wybuchł brzemienny w skutkach pożar, który w dużej mierze go zniszczył. Budynek co prawda odbudowano, ale nie odzyskał on dawnej świetności. Umieszczono w nim zakład karny funkcjonujący do 1970 roku. Brak gruntownych napraw i modernizacji zaczął powoli doprowadzać budynek do upadku, czemu nie udało się zapobiec do tej pory.
28 października 2010 r. zamek w Ełku został wpisany na listę zabytków chronionych przez Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków.
Zamek krzyżacki w Ełku
Wygląd zamku krzyżackiego w Ełku
W czasach średniowiecznych zamek nie posiadał murów obwodowych. Zastępowała je palisada. Wygodne usytuowanie na wyspie było dostateczną formą ochrony. Największa przebudowa obiektu nastąpiła w roku 1600. Wówczas zmniejszono jego wysokość do dwóch pięter, a przy tym rozbudowano go na wschód, dodając drugi ryzalit. Układ pięter został zmieniony, a także przebudowano okna. Zamek zyskał pałacową formę, a jego militarny charakter zatarł się. Także solidna fosa została wypłycona i pozostawiono jej funkcję wyłącznie dekoracyjną. W tym samym czasie dodano także mury obwodowe. Do wniosków co do dawnego wyglądu zamku archeolodzy doszli na podstawie badań prowadzonych na wyspie w 2011 i 2012 roku. Za najstarszy element zamku, z którego do dziś zachowały się tylko fragmenty murów, naukowcy uznali wieżę mieszkalno-obronną. Po wojnie trzynastoletniej zamek rozbudowano na tyle, że zaczął obejmować teren całej wyspy.
W 2010 roku teren zamku przeszedł w posiadanie prywatnego właściciela, który w przyszłości planuje przebudować zamek na hotel. Sprzedany został za niecałe dwa miliony złotych. Władze samorządowe chciałyby przywrócenia zamkowi jego dawnej świetności, tak aby znowu stać się on mógł jedną z wizytówek miasta przyciągającą turystów. Droga do tego jest jednak nadal daleka.
