Bez czarny to kompleks gatunkowy roślin kwitnących w rodzinie Adoxaceae, które występują w większości krajów Europy i Ameryki Północnej. Rośnie w różnych warunkach, w tym na glebach mokrych i suchych, głównie w nasłonecznionych miejscach.
Charakterystyka
Jest to krzew liściasty lub małe drzewo rosnące do 6 m. Kora jest jasnoszara, gdy roślina jest młoda, zmienia się w szorstką i szarą wraz z wiekiem krzaku. Liście są ułożone w przeciwległe pary, mają długość 10-30 cm, są pierzaste z ząbkowanym brzegiem. Młode łodygi są puste.
Kwiaty bzu czarnego mają pięć pręcików i są ułożone w duże, płaskie kwiatostany o średnicy 10-25 cm. Kwitną późną wiosną do połowy lata. Pojedyncze kwiaty są białe w odcieniu kości słoniowej, z pięcioma płatkami. Są zapylane przez owady.
Owocem bzu jest błyszcząca, ciemno-fioletowa do czarnej jagoda o średnicy 3-5 mm, wytwarzana w opadających gromadach późną jesienią. Jagody stanowią ważny pokarm dla wielu ptaków jedzących owoce.
Występowanie
Bez czarny występuje w formie żywopłotów, na poboczach dróg i w lasach. Niektóre odmiany mają barwne lub zabarwione liście i inne charakterystyczne cechy, i są uprawiane jako rośliny ozdobne. Bez czarny występuje w niemal całej Europie, z wyjątkiem północnej Skandynawii oraz fragmentów Półwyspu Iberyjskiego. Gatunek zawleczony został także poza Europę, do Afryki Północnej, Ameryki Północnej, Australii i Nowej Zelandii.
Ciekawostki
Ciemnoniebiesko-fioletowe jagody mogą być spożywane, gdy są w pełni dojrzałe, ale są lekko trujące w swoim niedojrzałym stanie. Wszystkie zielone części rośliny są trujące, zawierają glikozydy cyjanogenne. Jagody są jadalne po ugotowaniu i można je wykorzystać do wyrobu dżemu, galaretki, sosu chutney. Zarówno kwiaty, jak i jagody można przekształcić w wino z czarnego bzu, a na Węgrzech wytwarzana jest brandy z czarnego bzu, która wymaga 50 kg owoców do wyprodukowania 1 litra brandy.
Roślina ta jest używana jako roślina lecznicza przez zielarzy. Liście, kwiaty, owoce i ekstrakty z korzeni stosuje się w zapaleniu oskrzeli, kaszlu, zakażeniach wywołanych przeziębieniem górnych dróg oddechowych i gorączce.
