Angelica archangelica, powszechnie znana jako dzięgiel litwor, arcydzięgiel litwor i dziki seler jest dwuletnią rośliną z rodziny Apiaceae.
Charakterystyka
Podczas pierwszego roku rosną tylko liście rośliny, ale w drugim roku jej łodyga może osiągnąć już wysokość 2,5 metra. Krawędzie listków są drobno ząbkowane. Kwiaty, które kwitną w lipcu, są małe i liczne, żółtawe lub zielonkawe, zgrupowane w duże, kuliste łodygi, na których znajdują się jasnożółte, podłużne owoce. Arcydzięgiel rośnie tylko w wilgotnej glebie, najlepiej w pobliżu rzek lub zbiorników wody.
Występowanie
Dzięgiel litwor rośnie dziko w Rosji, Finlandii, Szwecji, Norwegii, Danii, Grenlandii, na Wyspach Owczych i Islandii, głównie w północnej części kraju. Jest uprawiana we Francji, głównie w Marais Poitevin, regionie bagien w pobliżu Niort w departamencie Deux-Sèvres. Dostępne w handlu źródła dzięgiela pochodzą często z Węgier, Rumunii, Bułgarii, Niemiec i Polski.
Ciekawostki
Począwszy od X wieku, arcydzięgiel był uprawiany jako roślina warzywna i lecznicza. Osiągnął popularność w Skandynawii w XII wieku i jest tam nadal używany, szczególnie w kulturze Samów. Długie jasno-zielone łodygi są również kandyzowane i wykorzystywane jako dekoracja. Zapach rośliny porównywano do piżma i jałowca. Nawet korzenie są pachnące i stanowią jeden z głównych aromatów europejskiego pochodzenia botanicznego. Korzenie arcydzięgiela litwora są używane w tradycyjnej medycynie jako herbata lub nalewka do leczenia zaburzeń przewodu pokarmowego, dróg oddechowych, układu nerwowego, a także przeciwko gorączce, infekcjom i grypie.
